Als iemand er niet meer is: Hoe betrek je kinderen bij een afscheid?

Het liefst zou ik willen dat mijn kinderen altijd zorgeloos kind kunnen blijven. Maar helaas is het leven niet alleen maar vrolijk. Onlangs verloor ik mijn opa en mijn kinderen hun ‘overoop’ aan wie we alle drie heel erg gehecht waren en nog steeds zijn.

Voor mij voelde het vanzelfsprekend dat mijn kinderen bij de afscheidsdienst aanwezig zouden zijn. Zij hadden net zo goed als ik het recht om afscheid te nemen van iemand die zo belangrijk voor hen was. Gelukkig dacht mijn familie daar hetzelfde over. Zo kreeg een vriendin van mij tijdens de crematie van haar oma boze blikken omdat zij haar kinderen had meegenomen.

Aandacht voor het afscheid

Zelf heb ik per kind een lief (schoon)familielid geregeld om de kinderen tijdens de dienst te begeleiden. En in geval van mijn peuter af te voeren. Hij was het stilzitten na 2 minuten al zat en verkoos de vijver met vissen boven het klassieke muziekstuk. Logisch als je pas twee jaar oud bent. Fijn dat ik zelf rustig kon blijven zitten en al mijn aandacht op het afscheid kon richten. En het was goed dat hij er bij was. Zijn lieve getetter tijdens de receptie maakte de dag een stukje lichter.

Afscheid nemen voor kinderen

Maar hoe nemen kinderen afscheid en betrok ik ze bij de afscheidsdienst? Het enige wat ik hoefde te doen was het vragen aan mijn kleuter. Hij had oneindig veel ideeën:

  • Hij maakte heel veel tekeningen want wie weet zou overoop in de hemel ook een nieuwe kamer krijgen. Dan moest er wel iets aan de muur. Van zijn juf kreeg hij extra tijd om tekeningen te maken. Dat vond hij wel wat: ‘Het nieuwe project is best een beetje saai mam’.
  • We hingen de tekeningen aan helium ballonnen in opa zijn lievelingskleur. Let wel op dat je de ballonnen niet te lang van te voren besteld. Dan gaan ze de lucht niet meer in. Leek mij traumatisch voor mijn kleuter om de rest van zijn leven te moeten denken dat overoop in de boom is blijven hangen. Gooise ballonnen.nl kan ik zeker aanraden. Niets is ze teveel.
  • We bakten koekjes voor tijdens de receptie. Mijn kleuter had zijn zinnen gezet op hemelkoekjes. ‘Hemelkoekjes? Nou gewoon, planeten, manen, ruimtemannen en sterren.’ Tijdens de receptie deelde hij ze uit zichzelf uit. Meteen een goede afleiding.

Afscheid nemen voor kinderen Hemelkoekjes

  • Voorlezen uit het boek van ‘Maar niet uit het Hart’ van Toon Tellegen zowel voor als tijdens de afscheidsdienst.

Maar niet uit het Hart

Het volgende fragment vind ik zo treffend:

Missen?

Missen. Je weet toch wel wat dat is?

Nee’, zei de eekhoorn.

Missen is iets wat je voelt als iets er niet is.’

Wat voel je dan?

Ja, daar gaat het nou net om.

Dan zullen we elkaar dus missen, zei de eekhoorn verdrietig.

Nee’, zei de mier, ‘want we kunnen elkaar ook vergeten.’

Vergeten! Jou?! riep de eekhoorn.

Nou’, zei de mier. ‘Schreeuw maar niet zo hard.

De eekhoorn legde zijn hoofd in zijn handen.

Ik zal jou nooit vergeten’, zei hij zacht.

Nou ja’, zei de mier. ‘Dat moeten we nog maar afwachten. Dag!

Hij draaide zich om, stapte de deur uit en liet zich langs de stam van de beuk naar beneden zakken.

De eekhoorn begon hem onmiddellijk te missen.

Mier’, riep hij, ‘ik mis je!Zijn stem kaatste heen en weer tussen de bomen.

Dat kan nu nog niet!riep de mier.Ik ben nog niet eens weg!

Maar het is toch zo!riep de eekhoorn.

Afscheid nemen voor kinderen

Precies genoeg vertellen

De kunst is misschien wel om de balans te vinden tussen genoeg vertellen en niet teveel te vertellen. Ik ben benieuwd naar de vragen die ik de komende tijd van mijn kleuter ga krijgen. Sommige dingen heeft hij zelf al prachtig ingevuld. Zo is de kist een verhuisdoos met spullen voor overoop zijn nieuwe kamer in de hemel.

Bij het uitstappen uit de auto zei hij dat hij een leuke dag had gehad en vroeg meteen schuldbewust: ‘Mag dat wel mam?’ ‘Natuurlijk mag dat’, zei ik. Ook het leven van iemand die er niet meer is mag gevierd worden.